O tráxico asasinato da moza Marta del Castillo, ademais de consternar á opinión pública, como o fixeran antes outros crimes semellantes, provocou o rexurdimento do debate arredor da cadea perpetua.
Zapatero vai recibir á súa familia o vindeiro martes en Moncloa, como xa fixera antes coa de Mari Luz.
Os medios de comunicación de masas, coa súa cobertura obscena, demostraron novamente a súa predilección que polo morbo dita a necesidade de aumentar ou soster un share determinado, destacadamente no caso das televisións. É repugnante ese aproveitamento indigno dunha traxedia, e nada ten que ver co dereito á información, que é un dos alicerces de toda democracia.
A reiteración na exposición da imaxes da vítima e tamén dos presuntos, inda que confesos, homicidas ou a narración novelesca, cando non sensacionalista, dos acontecementos son algúns exemplos dese noxo televisado.
A incidencia social dos medios de comunicación de masas é tal que son capaces de crear grandes figuras públicas, ás veces resultantes dalgún bodrio de reallity, outras a costa do sufrimento ou da solidariedade social que xorde perante a traxedia.
No caso do pai de Mari Luz, vimos como os medios de comunicación outorgábanlle un status de actor político, sinxelamente por ser o pai dunha nena cruelmente asasinada, e foi desa volta cando o debate arredor da intensificación das penas de cadea e mesmo da propia cadea perpetua, comezou a ocupar importantes cotas de pantalla mesmo en prime time. A xustiza esixe obxectividade, de aí que as vítimas nunca son xuíces.
Perante desgrazas como a de Mari Luz, Marta del Castillo, Sandra Palo, ou tantas vítimas de crimes violentos e inxustos, con repercusión pública ou sen ela, só nos xorde a indignación, o pesar e a máis profunda solidariedade coas súas familias e achegados.
É lóxico, e mesmo normal, que cando estas cousas acontecen a sociedade se pregunte se se está a facer todo o posíbel por evitalo. No fondo, por empatía, sentímonos en parte responsábeis do acontecido e cuestionámonos se non se podería ter evitado.
Porén, non é razoábel facer unha proposición dese calado, como é a posíbel instauración da cadea perpetua, en quente, baixo o shock e a consternación propios deste tipo de situacións. Máxime cando a proposta entra en colisión de cheo co artigo 25.2 da Constitución polo que se proclama a función rehabilitadora e de reinserción que debe ter a privación de liberdade.
Por outra banda hai que ter en conta que o actual código penal, trala última reforma feita polo PP, establece en 40 anos o límite máximo no cumprimento das condenas, o que representa de facto unha cadea perpetua encuberta. Inda así hai que recoñecer que algúns aspectos a Lei de Enxuizamento Criminal, precisa de correccións e actualizacións, tal e como sinalan numerosos xuristas.
É certo, tamén, que se teñen detectado numerosas disfuncións, cando non erros, nos mecanismos que no seo das prisións teñen que primeiro rehabilitar, e despois valorar axeitadamente se o reo pode ser reinsertado en liberdade. Por non falar dos fallos xudiciais, e da reforma da xustiza nunca abordada e de primeira necesidade.
Con todo, lonxe da pulsión á que nos forza a sensibilidade, é preciso reflexionar dun xeito máis profundo e global. Porque as leis non se deseñan para un único perfil de delincuente, nin para un único caso, nin para unha única circunstancia, e a súa redacción ten un impacto global.
Cando alguén pide que o delincuente podreza na cadea, non está a pedir xustiza, clama vinganza. E esa petición é humanamente comprensíbel nas familias e nos achegados das vítimas, como o sería que pedisen poder tomar a xustiza da súa man, cousa que socialmente convimos non permitir.
É preciso sermos quen de facer esa diferenciación, entre o que é xustiza e o que pretende ser vinganza, para abordarmos este debate con seriedade, e non caer nunha confusión de calado.
Ao final este debate versa arredor da concepción da prisión e de que función debe ter a privación de liberdade, e o razoábel é que se dea con claridade precisamente neses termos, abandonando toda caste de subterfuxios dialécticos.
As posicións non son novas, hai quen defende que o cárcere debe ter por obxectivo castigar, e aqueles que concibimos o castigo da privación de liberdade como un medio necesario de cara a rehabilitación e posterior reinserción dos delincuentes no seo da sociedade.
Claro que un sistema xurídico garantista abre ocos para o delito. Porén, hai quen seguimos acreditando en que máis vale un culpábel ceibe que un inocente na cadea. Sen esa idea, sen corrermos ese risco, non poderá haber xustiza que mereza de tal nome, tan só desexos de vinganza, ou a nova formulación populista da lei do Talión.
O problema é grave e complexo, e require de algo máis que respostas simplistas.
Más información:
Si quieres contribuir a que Kaos en la Red pueda seguir publicando artículos como este, puedes hacer tu donación en:
| Paypal (seguro y permite diferentes formas de pago) |
Microdonación de 2 euros
| Donación de importe libre
|
|